Gemeenteraadverkiezingen 2026: hoe hoog komt economie op de agenda?

De gemeenteraadsverkiezingen van 2026 worden belangrijk voor economie en ruimte hiervoor in de stad. Waar maak ik dat uit op? Het zomerreces is nog niet begonnen of de eerste urgente boodschappen richting de gemeenten verschijnen al in de media.

Zo plaatste de Nederlandse Vereniging van Gemeenten (VNG) onlangs dit bericht over een interessante nieuwe VNG-handreiking waarmee gemeenten de positie van Economische Zaken in de organisatie kunnen versterken.

Hiervoor is onder andere een economische visie nodig, personele en managementcapaciteit, structureel budget en politieke ambitie en draagvlak. Economie is belangrijk voor welvaart van inwoners en bedrijven, en voor maatschappelijke transities, zo staat vermeld in de handreiking. Deze bevat zelfs een sjabloon-collegevoorstel om de politieke agendering te vergemakkelijken.

Hoewel het hier gaat om een handreiking voor ambtenaren, komt deze oproep voor méér economie binnen gemeenten uiteraard zeer goed uit zo richting de gemeenteverkiezingen. De hierboven genoemde succesfactoren kunnen namelijk niet zonder ondersteuning vanuit de politieke partijen die momenteel hun verkiezingscampagnes aan het voorbereiden zijn.

Ik denk dat meer economie in verkiezingsprogramma’s erg belangrijk is, zeker ook voor stedelijke gemeenten waar een goede economische programmering in het geweld van alle andere beleidsthema’s nog wel eens het onderspit wil delven.

In het recente debat over de Nationale Ruimtelijk Economische visie- georganiseerd door Buck Consultants International met medewerking van vakblad BT - werd de conclusie getrokken dat deze nog niet concreet genoeg is. 

Volgens Jurgen Geelhoed, plaatsvervangend directeur Ruimte en Regio, zorgen bevolkingsgroei, duurzame transities en geopolitieke spanningen juist voor een groeiende behoefte aan ruimte voor economie.

Ruimte voor bedrijventerreinen

Naast het intensiever en beter benutten van bestaande ruimte voor economie, is ook nieuwe ruimte voor bedrijventerreinen nodig van grofweg 2.500 ha richting 2040, zo werd in het debat gesteld. Gemeenten hebben samen met provincies de schone taak om de ruimtereservering in de komende jaren te organiseren, maar kunnen dit niet zonder regie en financiële ondersteuning van het Rijk. Een uitdagende opgave waar nu mee moet worden gestart om op tijd voldoende ruimte beschikbaar te hebben.

Een ander belangrijk thema is ruimte voor watergebonden bedrijventerreinen en terreinen voor hogere milieucategorieën. Onlangs deden de Nederlandse Vereniging voor Binnenhavens samen met de Koninklijke Binnenvaart Nederland een oproep aan watergemeenten voor aandacht voor binnenhavens en binnenvaart.

Toenemend verkeer, strengere klimaatdoelen en schaarse ruimte vragen om meer regie volgens deze twee vertegenwoordigers van varend Nederland. Daarom roepen zij op om binnenhavens en binnenvaart te beschermen en te faciliteren, door bijvoorbeeld kades te behouden, in ligplaatsen te investeren en duurzame voorzieningen zoals walstroom te ondersteunen.

Volgens mij is dit een zeer terechte oproep. Gemeenten hebben een cruciale rol in het behoud en onderhoud van binnenhavens en watergebonden bedrijventerreinen. Zij zijn vaak in het bezit van ligplaatsen en kades, verantwoordelijk voor inning van havengelden of zij kunnen bedrijven die er gevestigd zijn ondersteunen bij het investeren in inrichting en voorzieningen. Die investeringen zijn veelal duurder dan bij een regulier bedrijventerrein waardoor er sneller risico is op verval. 

Tegelijkertijd staat dit type werklocaties vaak onderaan het politieke lijstje, zeker als deze in stedelijk gebied liggen. Er zijn immers wel andere zaken die aandacht vragen en dicht bij de kiezers staan zoals woningbouw en netcongestie.

Ironisch genoeg delven watergebonden terreinen soms zelfs het onderspit van deze thema’s. Wat is immers een mooiere plek om te wonen dan aan het water, uitkijkend over de rivier en langsvarende schepen? Voor wegcongestie en verduurzaming van mobiliteit is vervoer over water een deel van de oplossing, maar daarvoor zijn wel goed onderhouden kades en ligplaatsen nodig en bedrijven moeten verleid worden tot modal shift.

Kortom: de toon is gezet richting de gemeenteverkiezingen van 2026. Ik ben benieuwd welke economische boodschappen de komende maanden nog volgen.

Gepubliceerd in Stadszaken 23 juli 2025:

Voor meer informatie neem contact op met Marije Groen