26 oktober 2026
Amerikaanse tussentijdse verkiezingen: meer tegenwicht, geen koerswijziging
René Buck, CEO BCI Global
Op 3 november kiezen de Amerikanen een nieuw Congres. Overweegt uw bedrijf een productielocatie, distributiecentrum of R&D-vestiging in de Verenigde Staten? Dan is niet zozeer de vraag wie de verkiezingen wint, maar wat de uitslag betekent voor uw businesscase. Het korte antwoord: minder dan de krantenkoppen doen vermoeden. Maar helemaal zonder gevolgen blijft de uitslag niet.
De vraag horen we de laatste tijd regelmatig: moeten we wachten tot na de verkiezingen? Dat is begrijpelijk. Wie het Amerikaanse handelsbeleid van de afgelopen anderhalf jaar heeft gevolgd, wil niet opnieuw op het verkeerde scenario inzetten.
Daarom heeft Buck Consultants International de mogelijke gevolgen onderzocht, met o.a. een groot aantal gesprekken met verantwoordelijken voor Manufacturing, Supply Chain of Corporate Development bij Amerikaanse bedrijven. Deze gesprekken waren volledig anoniem en gingen nadrukkelijk niet over politieke voorkeuren, maar over economische en handelsgevolgen. Daarnaast hebben we bronnen geraadpleegd, van Bloomberg en de Financial Times tot de Federal Reserve, UNCTAD en de Europese Commissie. Het resultaat is een onderbouwde inschatting van de richting, maar uiteraard geen garantie. Maar wél aanzienlijk beter dan een slag in de lucht slaan.
Wat staat er op het spel?
Alle 435 zetels in het Huis van Afgevaardigden en 35 van de 100 zetels in de Senaat. De Republikeinen hebben momenteel in beide kamers de meerderheid: 219 tegenover 214 zetels in het Huis van Afgevaardigden (met twee vacatures) en 53 tegenover 47 in de Senaat. Dat levert vier mogelijke scenario’s op:
1. Republikeinen houden meerderheid in Huis en Senaat
2. Democraten winnen Huis, Republikeinen houden Senaat
3. Republikeinen houden meerderheid in Huis, Democraten winnen Senaat
4. Democraten winnen Huis en Senaat
De peilingen wijzen opvallend sterk in dezelfde richting. Op 18 oktober schatten Decision Desk HQ, Call the Map, Poliwave en Polymarket de kans dat de Democraten het Huis winnen op 77 tot 91 procent en de kans op een Democratische meerderheid in de Senaat op 56 tot 65 procent. Vertaald naar de 4 scenario’s levert dit het volgende beeld op:
| Scenario | Kans (18 oktober) | In één zin |
|---|---|---|
| 4 Democraten winnen Huis en Senaat | 54-63% | Meer voorspelbaarheid, betere relaties met Europa, Canada en Mexico; strenger tegenover China |
| 2 Democraten winnen Huis, Republikeinen houden Senaat | 17-28% | Meer toezicht op het Witte Huis, geen snelle koerswijziging |
| 1 Republikeinen houden meerderheid in Huis en Senaat | 9-21% | Heffingen worden wettelijk vastgelegd en blijven na 2029 bestaan |
| 3 Republikeinen houden meerderheid in Huis, Democraten winnen Senaat | 1-2% | In de praktijk blijft de situatie gelijk |
Het meest waarschijnlijke scenario is dus een Congres met een Democratische meerderheid in beide kamers. Maar de kans dat de huidige situatie grotendeels blijft bestaan, is te groot om te negeren. Wie een investering van honderden miljoenen voorbereidt, moet rekening houden met alle vier scenario’s.
Het vertrekpunt
De Amerikaanse economie is solide, maar groeit niet uitbundig. De inflatie bedraagt 3,7 procent en de werkloosheid 4,2 procent. Voor de gemiddelde Amerikaan staat de betaalbaarheid van het dagelijks leven centraal bij deze verkiezingen.
En dan zijn er de importheffingen. Op 20 februari oordeelde het Amerikaanse Hooggerechtshof met zes tegen drie stemmen dat de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), waarop de president zijn importheffingen baseerde, géén grondslag biedt voor zulke heffingen. Wie dacht dat daarmee een einde aan de heffingen zou komen, kwam bedrogen uit. Eerst volgde een tijdelijke toeslag van 10 procent op alle import onder Section 122 van de Trade Act. Die liep op 24 juli jl. af. Sindsdien gelden op grond van Section 301 van de Trade Act heffingen van 10 en 12,5 procent voor 60 economieën, waaronder de EU, het Verenigd Koninkrijk, Japan, China, Canada en Mexico. Op 3 augustus stapten 25 staten naar de rechter om (ook) deze heffingen tegen te houden. Die procedure loopt nog.
Economische groei en werkgelegenheid: kijk naar de juiste factoren
In alle scenario’s verwachten we geen wezenlijke verandering in de economische groei of werkloosheid. De vraag van producenten en consumenten, investeringen in AI, de olieprijs, automatisering en het beleid van de Federal Reserve zijn veel bepalender voor de groei dan de samenstelling van het Congres.
Een andere meerderheid in het Congres leidt niet direct tot extra vraag naar producten of tot een ruimere arbeidsmarkt. Elk investeringsproject vraagt nog steeds om een geloofwaardige vraagprognose en een locatie die de beoogde activiteiten kan ondersteunen. Wat de verkiezingsuitslag ook wordt, de arbeidsmarkt verandert op korte termijn niet wezenlijk.
Mogelijke uitkomsten van de tussentijdse verkiezingen en gevolgen voor economie, handelsrelaties en investeringen in de VS
Bron: Buck Consultants International, oktober 2026
Handel: de heffingen blijven, de toon verandert
De belangrijkste conclusie voorop: in alle scenario’s blijven de importheffingen zeer waarschijnlijk bestaan. Het verschil zit vooral in het risico op verdere escalatie. Hoe groter de invloed van de Democraten, hoe kleiner dat risico.
De Republikeinen winnen beide kamers. Het Congres kan de bevoegdheden van de president om importheffingen op te leggen wettelijk vastleggen. De heffingen krijgen daarmee een stevigere juridische basis en blijven waarschijnlijk ook na 2029 bestaan. Het conflict met Canada kan verder oplopen.
De Democraten winnen beide kamers. Het Congres kan dan de heffingen op Canadese producten opheffen, al behoudt de president zijn vetorecht. De toon richting Europa wordt constructiever, het escalatierisico neemt af en een oplossing voor de staalheffing van 50 procent wordt waarschijnlijker. Mexico krijgt meer duidelijkheid over de voorwaarden voor regionale handel. Meer duidelijkheid betekent overigens niet automatisch soepelere eisen of onbeperkte markttoegang.
Een verdeeld Congres leidt tot meer politieke confrontaties, hoorzittingen en toezicht op het Witte Huis, maar geen snelle beleidsomslag. Bij kleine meerderheden zijn de mogelijkheden om het beleid te veranderen beperkt.
In de meeste scenario’s kiest Mexico voor een verzoenende opstelling, in de hoop in 2027 tot een duurzame USMCA-overeenkomst te komen. Als het Huis van Afgevaardigden Republikeins blijft, blijft voor Europa de Turnberry-overeenkomst met een maximumtarief van 15 procent van kracht.
Een misverstand verdient aandacht: ook Democraten zijn niet vanzelfsprekend voorstanders van volledige vrijhandel. Als zij het Huis winnen, is de kans bijvoorbeeld groter dat de handelsrelatie met China verslechtert dan verbetert. Denk aan strengere exportcontroles, bijvoorbeeld voor chips, en beperkingen op Amerikaanse investeringen in China en omgekeerd.
De Verenigde Staten als investeringslocatie
Voor Amerikaanse bedrijven blijft de aantrekkelijkheid van investeren in eigen land volgens onze analyse in de vier scenario’s grotendeels gelijk. De uitkomst kan per project wel sterk verschillen, afhankelijk van de mate waarin een bedrijf afhankelijk is van geïmporteerde onderdelen en internationale afnemers.
Voor Europese bedrijven ligt dat anders. Zij piekeren al maanden over dezelfde afweging: enerzijds produceren in de VS om importheffingen te vermijden, anderzijds de politieke onzekerheid. Als de Democraten het Huis of beide kamers winnen, krijgt de grotere voorspelbaarheid de overhand.
Dat kan het investeringsvertrouwen versterken, zelfs als de heffingen grotendeels gelijk blijven. Een bedrijf kan een bekende kostenpost doorrekenen en beoordelen of een project aan de rendementseisen voldoet. Wanneer die kosten voortdurend veranderen, kan dat investeringsbesluiten vertragen, zeker bij een fabriek die tientallen jaren operationeel blijft.
De berekening moet wél de het volledige supply chain omvatten. Ook een Amerikaanse fabriek die essentiële onderdelen importeert, moet immers aanzienlijke invoerrechten betalen. Bedrijven moeten de totale kosten van ingevoerde eindproducten vergelijken met de volledige kosten van lokale productie, inclusief heffingen op grondstoffen en componenten en de tijd die nodig is om een ecosysteem van lokale leveranciers te ontwikkelen. Een investering in de VS aankondigen neemt de risico’s in de gehele toeleveringsketen niet automatisch weg.
Voor Canadese en Mexicaanse bedrijven is vooral de betrouwbaarheid van de toegang tot de Amerikaanse markt van belang. BCI verwacht de grootste potentiële verbetering van de handelsrelaties wanneer de Democraten beide kamers controleren. Mexico kan profiteren van meer duidelijkheid over de voorwaarden voor regionale handel, ook als die streng blijven. Voor Canada is het risico op verslechtering groter wanneer de Republikeinen de controle over het Congres behouden.
Een analyse van het Noord-Amerikaanse netwerk van fabrieken moet daarom grensoverschrijdende goederenstromen op productniveau toetsen. De herkomst van componenten en de van toepassinge zijnde oorsprongsregels kunnen sterk bepalen of een vestiging in Canada of Mexico voordeel biedt. Een vergelijking van loonkosten is slechts een deel van de afweging.
Voor Aziatische bedrijven blijft de druk om in de VS te investeren in de meeste scenario’s bestaan. Een overeenkomst tussen president Trump en president Xi is niet uitgesloten. Bij een Democratisch Congres neemt de voorspelbaarheid voor Japan en Zuid-Korea toe, terwijl Chinese investeringen in de VS (en ook omgekeerd) waarschijnlijk verder worden beperkt.
Ook de beschikbaarheid van talent speelt een rol. Als de Republikeinen de meerderheid in het Congres behouden, wordt de heffing van 100.000 dollar voor H-1B-visa waarschijnlijk wettelijk vastgelegd. Als de Democraten het Huis winnen, kunnen zij in elk geval nieuwe beperkingen tegenhouden.
Bij een nieuwe fabriek kan de toegang tot buitenlandse specialisten bepalen hoe snel installaties in gebruik worden genomen en medewerkers worden opgeleid. Bij een R&D-centrum kan die toegang zelfs doorslaggevend zijn voor de locatiekeuze. Bedrijven doen er goed aan de wervingsmogelijkheden en visumrisico’s vroegtijdig te beoordelen, zodat de planning uitgaat van realistische personeelsaannames.
Wat betekent dit voor uw locatiekeuze?
De vier scenario’s bieden een kader om investeringsprojecten te toetsen. Ze helpen het management te bepalen welke ontwikkelingen daadwerkelijk van invloed zijn op de locatiekeuze. De uitslag van 3 november is geen reden om een goed onderbouwde investering uit te stellen. Het volgens de peilingen meest waarschijnlijke scenario, een Democratische meerderheid in beide kamers, leidt tot meer tegenwicht, niet tot een fundamentele koerswijziging. Wel is dit een goed moment om de businesscase kritisch tegen het licht te houden. Zes aandachtspunten:
1. Beschouw importheffingen als een gegeven. In geen enkel scenario verdwijnen ze.
2. Gebruik scenario 1 (Republikeinen behouden beide kamers) als stresstest. Wat gebeurt er als de heffingen wettelijk worden vastgelegd en ook na 2029 blijven bestaan? Als een businesscase daar niet tegen bestand is, is deze onvoldoende robuust.
3. Kijk kritisch naar Canada en Mexico. Wordt Noord-Amerika bediend vanuit een van deze landen, anticipeer dan op de USMCA-herziening in 2027. Reken op duidelijkere regels voor regionale handel, niet op soepelere voorwaarden of onbeperkte toegang.
4. Breng de afhankelijkheid van China in kaart. Als de Democraten het Huis winnen, worden de handelsvoorwaarden waarschijnlijk eerder strenger dan soepeler. Dat geldt voor chips, componenten en Chinese partners in een Amerikaanse toeleveringsketen.
5. Neem de beschikbaarheid van talent mee in strategische afwegingen. Is een project afhankelijk van buitenlandse specialisten, dan vormt de H-1B-heffing in scenario 1 een serieus risico.
6. Bepaal vooraf cruciale omslagpunten. Bij welk heffingsniveau of na welke politieke ontwikkeling is het logisch en zinvol om productievolumes te verplaatsen? Leg dat nu vast, zodat niet later onder tijdsdruk verkeerde besluiten worden genomen.
Geopolitieke ontwikkelingen zijn door individuele bedrijven niet te beïnvloeden. De bedrijven die de turbulentie en disrupties van de afgelopen jaren het best hebben doorstaan, waren niet degenen die de toekomst het nauwkeurigst voorspelden, maar degenen die op meerdere uitkomsten waren voorbereid.
René Buck is oprichter en CEO van Buck Consultants International, een internationaal adviesbureau gespecialiseerd in productie, supply chains, vestigingslocatiestrategieën. Dit artikel is gebaseerd op de analyse van BCI Global “Midterm Elections 2026: What the Results will Mean for US Trade & Investment”.
