Europese netwerken verschuiven maar licht

Europa lijkt enorm in beroering vanwege de politieke onrust tussen Rusland en de Oekraïne. ‘Maar de wereld is in logistiek opzicht niet radicaal veranderd ten opzichte van vorig jaar’, stelt Patrick Haex van Buck Consultants. Enkele grote fabrieken sluiten in West-Europa, terwijl er nieuwe bijkomen in Centraal- Europa en verder naar het oosten. Voor het optimaliseren van distributienetwerken gelden vergelijkbare afwegingen als een paar jaar geleden. Wel ligt de groei in goederenstromen in de periferie van Europa. En het Midden-Oosten blijft zich ook ontwikkelen voor de eigen markt en de distributie naar Afrika. Voor de derde keer hebben Supply Chain Magazine en Buck Consultants International zich gebogen over de supply chain-kaart van Europa.

Door Martijn Lofvers

In West-Europa lijkt negatief nieuws over de industrie te overheersen. De sigarettenfabriek van Philip Morris in Bergen op Zoom gaat sluiten. AkzoNobel heeft besloten de productie van organische peroxiden in Deventer in fasen af te bouwen tot eind 2016. Binnenkort sluit de Ford-fabriek in het Belgische Genk definitief. Dat geldt ook voor de fabriek van Heinz in Turnhout. En Opel stopt eind dit jaar met de productie van auto’s in de fabriek in Bochum. De fabriek van Peugeot-Citroën in het Franse Rennes wordt met sluiting bedreigd. ‘We snappen niet dat deze fabriek niet al een tijd dicht is. Logistiek gezien is deze productiefaciliteit, waar de Peugeot 508 en de Citroën C5 van de band rollen, heel onlogisch geplaatst’, stelt onderzoeksbureau Innovev in Automotive News eerder dit jaar. In de autoindustrie lijkt overcapaciteit het grootste probleem.

Duurzame fabrieken

Er worden zeker nieuwe fabrieken in Europa gebouwd, ook in de auto-industrie. Volkswagen gaat in Polen een nieuwe fabriek openen voor de grote bestelwagen Crafter. Ook investeert Fiat honderden miljoenen euro’s in zijn fabriek in Polen voor de compacte personenauto 500.

Speelgoedfabrikant Lego bouwt momenteel in Hongarije een gigantische, duurzame fabriek, terwijl er ook concrete plannen zijn voor een eerste productiefaciliteit in China. In Turkije heeft Unilever een nieuwe ijsfabriek gebouwd die op het gebied van duurzaamheid als model dient voor de totaal 35 productielocaties in de wereld.

Dat het op productievlak in Nederland niet alleen maar negatief is, bewijst de komst van de assemblage van de Tesla in Tilburg en de productie van Mini’s in Born door VDL in de voormalige fabriek van Nedcar. En de komst van de gigantische datafabriek van Google in Eemshaven hoort ook in dit rijtje thuis. ‘Je ziet dat de productie in opkomende landen vooral voor die eigen en omringende markten is bestemd’, verklaart Patrick Haex van Buck Consultants. ‘Er wordt veel over nearshoring van China terug naar Europa gesproken. Maar het draait hier niet om grote volumes. Het is een druppel op de gloeiende plaat.’ Een goed voorbeeld hiervan is de overweging van Disney om de Infinity-poppetjes voor een deel mogelijk in Turkije te laten produceren om de supply chains te verkorten en flexibeler te maken.

Uit een analyse van de Financial Times blijkt dat tussen 2010 en 2013 veel nieuwe banen zijn gecreëerd in de productie van elektronica in Centraal-Europa. In de automobielindustrie geldt deze banencreatie in deze regio minder extreem, vanwege nieuwe fabrieken of uitbreidingen in Engeland, België, Spanje, Italië, Turkije en vooral Rusland. De bouw van nieuwe fabrieken voor voeding en dranken is volledig over heel Europa verspreid, goed verklaarbaar vanwege de vereiste korte afstand tot de afzetmarkt. Bij het bepalen van de juiste productie- of distributielocatie draait het volgens Haex om de totale landed cost-to-serve, de totale gespecificeerde kosten om de klant te binden.

Zwaartepunt van Europa

Omdat Buck Consultants regelmatig de vraag krijgt waar het zwaartepunt voor distributie in Europa ligt, hebben de adviseurs op twee manieren een netwerkanalyse uitgevoerd. Bij de keuze voor een centraal Europees distributiecentrum blijkt op basis van de gemiddelde afstand over de weg van de populatie de ideale locatie Stuttgart te zijn. Wanneer je dezelfde berekening maakt met als criterium de gemiddelde afstand tot de welvaart, uitgedrukt in Bruto Nationaal Product, dan komt de optimale locatie een 160 kilometer noord-westelijker te liggen bij Saarbrücken. In deze berekening, oplopend tot tien distributiecentra in Europa, laat Buck Consultants zien hoe het aantal distributiekilometers snel afneemt met meer warelhouses.

‘Het aantal distributiecentra hangt erg af van het soort product’, verduidelijkt Haex. De wereldberoemde Amerikaanse ontwerper Michael Kors gaat een groot Europees distributiecentrum bouwen in Venlo. ‘De waardedichtheid van fashion is veel hoger dan veel andere producten en kan dus meer logistieke kosten dragen.’ Vroeger lag het optimale zwaartepunt voor distributie in de Benelux, maar Haex ziet dit punt meer naar het zuiden en het oosten verschuiven. Dit is economisch ook heel typisch te zien aan het feit dat Polen de afgelopen paar jaar België heeft ingehaald in Bruto Nationaal Product; Turkije is in dezelfde periode Nederland voorbijgestreefd.

Behalve de afstanden tot de consumenten spelen nog andere factoren mee. Het direct afhandelen van btw-terugvordering, om voorfinanciering te voorkomen, is bijvoorbeeld in Duitsland niet mogelijk. En in Frankrijk zijn de loonkosten hoog en de vakbonden heel machtig. Ook de belastingvoordelen blijven zeer belangrijk voor de locatiekeuze. Opvallend in dit opzicht is dat het Verenigd Koninkrijk en Finland hun omzetbelasting met enkele procentpunten hebben verlaagd om hun landen aantrekkelijker te maken voor bedrijven; Denemarken heeft dit met een halve procentpunt gedaan.

De economische boycot van Rusland door de EU heeft zeker consequenties voor de business, erkent Haex. Hij heeft net een adviesproject voor een Amerikaanse voedingsmiddelenproducent in Rusland afgerond. ‘Bedrijven moeten nu meer lokaal gaan sourcen om te zorgen dat de productie blijft draaien voor de lokale markt.’

Via de volgende link van Supply Chain Magazine.nl, kunt u de SCM Map Europe downloaden in hoge resolutie (rode downloadbutton onderaan het artikel). Vul uw gegevens in om zo de groene downloadbutton te activeren.

Thema's

Meer weten over dit item?

Stel uw vraag aan onze expert

Ontvang nieuws van BCI